De berg die verbindt

  • 22 juni 2013
  • -Reacties

Is het mogelijk om een berg in Nederland te realiseren? En wat komt daar dan bij kijken? Oud-wielrenner en journalist Thijs Zonneveld is verbaasd over hoeveel aantrekkingskracht zijn ideaal heeft op bedrijven. Samen met  Innovatieadviseur Michaël Baken spreekt hij over het project 'Die berg komt er' en de universele motor achter innovatie: passie.

Thijs Zonneveld (31) is net terug uit Wenen, waar hij een van de sprekers was op een congres van planologen. De reis terug naar Nederland ging… per fiets. Wanneer de oud-profwielrenner, journalist en schrijver voelt dat hij weer wat beweging nodig heeft, dan pakt hij zijn racefiets en maakt hij kilometers. Maar veel tijd om zijn favoriete sport te beoefenen heeft hij het laatste jaar niet gehad. Bijna iedere minuut van de dag is hij bezig geweest met de verwezenlijking van een bijzonder ideaal: een berg 'bouwen' in Nederland. Nee, hij is niet ooit op zijn hoofd terechtgekomen bij een valpartij tijdens de koers. Thijs is een idealist, een man met een missie!

Wat als?

Het was in 2011 dat hij na een bezoek als journalist aan de Tour de France terug naar huis reisde. Met de machtige Alpen nog in gedachten, reed hij door het saaie, vlakke Nederland en vroeg zich af of het mogelijk zou zijn een berg te bouwen in Nederland. Hij had het er vaker over gehad, al op de middelbare school had hij het er voor de grap vaak met vrienden over: als ze nu eens iedere vakantie een steen uit Frankrijk meenamen en die op een hoop gooiden, dan hadden ze op den duur toch ook een berg... Toen hij 's avonds thuiskwam zette hij zich achter zijn computer om een column te schrijven voor de krant. Hij verzamelde zijn gedachten over de Tour en de bergen en schreef een stuk waarin hij zich afvroeg hoe het zou zijn als er in Nederland een berg zou staan. Zouden we betere Tour-rijders hebben. Betere skiërs? Nieuwe vormen van recreatie?

Kan het meer worden dan een droom?

'Een dag later explodeerde mijn mailbox', vertelt hij. 'Ik stond er zelf van te kijken hoeveel reacties er op die column kwamen. Maar wat me nog meer verbaasde was hoeveel doordachte reacties erbij zaten. Heel veel mensen bleken al over de berg te hebben nagedacht. Wetenschappers hadden berekeningen gemaakt, architecten hadden ontwerpen liggen. Al in 1978 was er een plan gemaakt om hier een berg te maken waarmee de honger in de Sahellanden zou moeten worden opgelost. Er waren reacties van klimatologen, van geologen. Er was een geograaf die had berekend wat het bouwen van een berg zou kosten. Toen ik al die serieuze reacties zag, dacht ik: er moeten nog veel meer mensen zijn die hierin geïnteresseerd zijn. En ik vroeg me af wat er zou gebeuren als ik die mensen met hun specialismen, ideeën en kennis bij elkaar zou weten te brengen. Kan ik dit serieus maken? Kan het meer worden dan een droom?'

Het is een miljoen keer meer geworden dan hij had kunnen dromen, zegt hij nu, want er wordt inmiddels al een jaar keihard en bloedserieus gewerkt aan de verwezenlijking van het plan. In no time stonden tal van grote bedrijven op de stoep: Philips, ProRail, Oranjewoud, DHV, Tata Steel; noem maar op. Ruim honderd bedrijven en instellingen zijn nu samen in de weer met het mogelijk maken van de droom van Thijs Zonneveld.

Het is toch eigenlijk verbazingwekkend dat bedrijven over zoiets onwaarschijnlijks als een Nederlandse berg nadenken?

Thijs Zonneveld: 'Dat valt achteraf bezien wel mee. Een klein aantal bedrijven doet het alleen voor de publiciteit. Sommige bedrijven worden vertegenwoordigd door mensen die vanuit hun wetenschappelijke achtergrond geïnteresseerd zijn, zoals planologen en geologen die nu meedenken. Maar de grootste groep bedrijven zoekt een kader waarbinnen ze serieus kunnen nadenken over de toekomst en op welke wijze ze kunnen innoveren. Wat zijn de huizen van de toekomst, hoe kunnen we duurzaam voedsel produceren, hoe zien sportfaciliteiten van de toekomst eruit en hoe voorzien we die van duurzame energie? De berg is het kader waarbinnen bedrijven over deze onderwerpen kunnen nadenken.'

De berg is een metafoor geworden voor innovatie, ambitie en samenwerking. Waarom, denk je?

Thijs Zonneveld: 'Innovatie kan pas concreet gemaakt worden als er een doel is, als er iets is om voor te innoveren. Daarbij zie je dat we in Nederland nog niet echt begaan zijn met de uitdagingen van de toekomst. Het is toch raar dat wij tot de meeste vervuilende landen behoren en dat we nog steeds kolencentrales bouwen? Kijk naar Duitsland, daar is duurzaamheid veel vanzelfsprekender dan hier. Wij leggen een Betuwelijn aan waar boemels overheen rijden, terwijl andere landen met zweeftreinen experimenteren.'
innovatieadviseur Michaël Baken: 'Ik ben het met Thijs eens dat de berg momenteel het grootste innovatieplatform van Nederland is. Mijn ervaring is dat de bereidheid om te innoveren, om te willen samenwerken, altijd gepaard gaat met een droom, met een gezamenlijk geloof of besef. Gedeelde passie is een belangrijke voorwaarde: er moet iets zijn wat mensen gezamenlijk raakt. Dat is nu precies wat Thijs heeft bewerkstelligd.'

Op welke wijze heeft de Kamer van Koophandel zich verbonden aan dit project?

Michaël Baken: 'Aan de belangstelling voor de berg kun je zien dat de tijd rijp is om gezamenlijk verantwoordelijkheid te willen nemen voor de toekomst van de aarde. Dat is een duidelijke trend die je ook ziet in het MKB. Mensen willen iets bereiken en daarvoor zoeken ze medestanders: klanten, aanpalende bedrijven, de overheid. Precies daarom heeft de Kamer van Koophandel dit project zo nadrukkelijk omarmd: het spreekt ook ónze passie aan. Niet alleen zakelijk, ook persoonlijk voel ik me enorm betrokken bij de berg. Samen met collega's Michael Breedt en Martijn van Gogh heb ik Thijs gevraagd om zijn droom voor MKB-ondernemers te verwoorden, onder meer door voordrachten te houden. Wij hebben voor de stichting Die Berg Komt Er! weer bedrijven gezocht die mogelijk een toegevoegde waarde hebben voor de berg. Zo hebben we contacten in de food- en agrisector geleverd met oog op de mogelijkheden op het gebied van verticaal telen. En de Kamer van Koophandel heeft De Berg en TNO aan elkaar gekoppeld vanwege hun expertise met grote water- en bouwwerken. Bovendien stapt De Berg via ons in het Innovatie Prestatie Contract voor de sport, waarbij we de samenwerking tussen ondernemingen ondersteunen.'
Thijs Zonneveld: 'De Kamer van Koophandel (voormalig Syntens) is ook een belangrijke intermediair tussen het bedrijfsleven en de overheid. En aangezien we met de berg in een fase raken dat de overheid bij de plannen moet worden betrokken, is het fijn dat we van hun expertise en van hun contacten kunnen gebruikmaken.'

Inmiddels is er een voorlopig plan van aanpak gemaakt. Hoe ziet dat eruit?

Thijs Zonneveld: 'De stichting heeft een directeur aangesteld die samen met vier projectleiders zicht houdt op alle plannen en ideeën die zijn ingediend. Volgens het laatste plan wordt de berg in etappes gebouwd waarbij er steeds, als er weer budget is, een deel op wordt gebouwd. Er is een groot datacentrum voorzien, er komen voedselmodules met kassenbouw en tuinbouw, energievoorzieningen en sportfaciliteiten. Maar dat kan allemaal nog aangepast worden. Veel is onzeker, want we hebben het over een uniek project waarvan geen voorbeeld is.'

Wat voor bedrijven zijn het sterkst betrokken bij het project?

Thijs Zonneveld: 'Bedrijven die van nature vraaggericht willen en kunnen werken. Die flexibel zijn. We hebben zes engineersbedrijven die normaal nooit samenwerken. Nu in ons project denken ze met elkaar na over van alles. Het concurrentiegevoel is volledig afwezig. Door dit contact vinden ze ook oplossingen voor dingen waarmee ze zitten die verder niets met de berg te maken hebben. Alleen al daarom is het project een succes.'
Michaël Baken: 'Aan die samenwerking zit overigens een heel curieuze kant. Het zou namelijk kunnen zijn dat ze daardoor te maken krijgen met mededingingsproblematieken. Waar je samenwerkt en co-creëert moet je afspraken met elkaar maken, maar dat is soms verboden door de wetgever. Onze wetgeving is op dit vlak nog niet aangepast. Anderzijds is het opvallend dat het vrije ondernemerschap uiteindelijk zelf de verantwoordelijkheid wil nemen voor de samenleving en voor de toekomst van de planeet. Misschien moeten we ook niet te veel van de overheid verwachten op dit vlak. Ze moet misschien alleen faciliteren. Zorgen dat samenwerken goed mogelijk is.'
Thijs Zonneveld: 'Die berg komt er, alleen waar en wanneer is nog onduidelijk. En hoe hoog hij wordt weet ik ook niet. Maar wat ik minstens zo belangrijk vind is dat mijn project een voorbeeld blijkt te zijn van succesvol samenwerken. Je kunt van alles bereiken als je er met zijn allen achter gaat staan.'
Michaël Baken: 'Het bijzonderst aan de berg vind ik de eenvoud van het hele plan. Thijs had een droom en hing er een bordje onder met "Wie helpt?". Meer niet. En kijk nu eens wat het effect is.

Een berg in Nederland

Een berg van tweeduizend meter meet van oost tot west twaalf kilometer. De hellingen hebben dan een oppervlakte van 120 vierkante kilometer. Maak je hem helemaal uit zand, dan heb je 77 miljard kubieke meter nodig. Daarvoor moet een baggerschip van 16.000 kuub 4,5 miljoen keer heen en weer varen. Architecten Xander Krüger en Dave Hoffers maakten een ontwerp voor de berg. Het ontwerp bestaat uit een stalen frame dat de berg omlijst. In de berg kunnen verschillende functies worden gerealiseerd, zoals een skibaan, schaatshal, zwembad, sporthal of winkelcentrum. De ruimtes in de berg kunnen eventueel voor ondergrondse landbouw worden gebruikt. Niet alleen de voltooide berg, maar ook de aanleg ervan zou voor veel werkgelegenheid kunnen zorgen. De keuze voor een holle berg is niet zo gek, want gemaakt van steen, zand of beton zou hij te duur en te zwaar zijn volgens wiskundigen van de TU Eindhoven. De hoogte van de berg is nog niet duidelijk. Op dit moment zijn er acht mogelijke locaties: vier in de Noordzee, twee in het IJsselmeer, één in het Markermeer en één in de Flevopolder.

www.diebergkomter.nl.

Tags: